Polscy rolnicy, którzy będą chcieli uczestniczyć w unijnych programach rozwoju wsi i rolnictwa (programy rolnośrodowiskowe i gospodarowanie na ONW) będą zobowiązani do przestrzegania pewnych istotnych zasad. Jedną z najważniejszych jest troska o środowisko naturalne. Tradycyjne rolnictwo ekstensywne coraz częściej stwarza wiele poważnych zagrożeń dla przyrody.


Są to głównie:

- wykorzystanie rolnicze gleb słabych i podatnych na erozję;
- nieracjonalna gospodarka wodna w zlewniach rolniczych;.
- niski poziom edukacji w zakresie racjonalnej gospodarki rolnej;
- zaniedbania pod względem wyposażenia gospodarstw w infrastrukturę ochrony środowiska;
- zanieczyszczenie punktowe gleb metalami ciężkimi.



Aby ograniczyć te zagrożenia ustawodawstwo unijne zobowiązało rolników wszystkich państw członkowskich do przestrzegania pewnych podstawowych zasad gospodarowania, uwzględniających ochronę środowiska naturalnego. W Polsce zostały one ujęte całościowo w formie zasad „Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej” w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich, zgodnie z odpowiednimi polskimi aktami prawnymi.


1. ROLNICZE WYKORZYSTANIE ŚCIEKÓW W GOSPODARSTWIE

Ścieki zdatne do wykorzystania w rolnictwie muszą spełniać wymogi sanitarne, nie mogą zawierać metali ciężkich w ilościach przekraczających wartości zapisane w rozporządzeniu Ministra Środowiska. Za spełnienie tych wymogów odpowiada podmiot oferujący płynne ścieki lub osady ściekowe.

Wykorzystywanie ścieków do celów rolniczych jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia, wydanego przez właściwy urząd d.s ochorny środowiska i zgodnie z warunkami określonymi w tym zezwoleniu.

Gospodarstwa wykorzystujace ścieki powinny sporządzić plany nawożenia, w których uwzględnią ilość składników odżywczych zawartych w dawkach ścieków przeznaczonych do wykorzystania w rolnictwie.

Wykorzystanie ścieków jest zabronione na terenach uprawnych wykorzystywanych do uprawy roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi i zwierzęta.

[wg. Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych.( Dz.U.03.4.44)
Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U.02.241.2093)]

2. ROLNICZE WYKORZYSTANIE KOMUNALNYCH OSADÓW ŚCIEKOWYCH

Rolnik jest zobowiązany do przechowywania wyników analiz dotyczących osadów ściekowych i gleby przed uzyciem osadów oraz informacji w sprawie dawkowania osadów, stosowanego na poszczególnych działkach. Producent osadów ściekowych powinien dostarczyć rolnikowi odpowiednią dokumentację za wyjątkiem analizy gleby.

Gospodarstwa wykorzystujące osady ściekowe muszą posiadać plany nawożenia, uwzględniające ilość składników odżywczych (biogenów) znajdujących się w dawkach osadów ściekowych przeznaczonych do zastosowania w rolnictwie jak również analizy gleby.

Stosowanie osadów ściekowych jest zabronione na gruntach wykorzystywanych jako łąki i pastwiska, na gruntach rolnych o nachyleniu ponad 10%, na obszarach o znacznym współczynniku przepuszczalności, grunty wykorzystywanych na uprawy pod przykryciem, na obszarach upraw ogrodniczych i warzywnych, prócz drzew owocowych.

[Rozp Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych. (Dz.U.02.134.1140)
Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. (Dz.U.03.4.44)]

3. NAWOZY NATURALNE I ICH STOSOWANIE

Dawka nawozu naturalnego, zastosowanego w ciągu roku, nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu (N) w czystym składniku na 1ha użytków rolnych.

W okresie 5 lat trwania programu rolnośrodowiskowego i od momentu pierwszej wypłaty w ramach ONW, w gospodarstwach utrzymujących więcej niż 2 DJP, nawozy naturalne w postaci stałej powinny być w przechowywane w pomieszczeniach inwentarskich lub na nieprzepuszczalnych płytach zaś nawozy w postaci płynnej w szczelnych zbiornikach o pojemności umożliwiającej gromadzenie co najmniej 6 miesięcznej produkcji tego nawozu.

Zabrania się stosowania nawozów na glebach zalanych wodą, pokrytych śniegiem lub zamarzniętych do głębokości 30 cm.

Zabrania się stosowania nawozów naturalnych w postaci płynnej na glebach położonych na stokach o nachyleniu większym niż 10% i pozbawionych okrywy roślinnej oraz podczas wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.

Nawozy naturalne stosowane na gruntach ornych powinny być przykryte lub wymieszane z glebą nie później niż następnego dnia po wywiezieniu.

Nawozy naturalne oraz organiczne w postaci stałej oraz płynnej powinny być stosowane w okresie od dnia 1 marca do dnia 30 listopada, z wyjątkiem nawozów stosowanych na uprawy pod osłonami.

Nawozy naturalne mogą być stosowane w odległości co najmniej 20 m od strefy ochronnej źródeł wody, ujęć wody, kąpielisk zlokalizowanych na wodach powierzchniowych oraz obszarów morskiego pasa nadbrzeżnego.

Nawozy mineralne w postaci stałej stosuje się przy użyciu rozsiewaczy naziemnych oraz siewników nawozowych lub siewników kombinowanych albo ręcznie, z tym że w odległości co najmniej 20 m od strefy ochronnej źródeł i ujęć wody oraz od brzegu zbiorników i cieków wodnych nawozy mineralne mogą być stosowane tylko ręcznie.

Obornik może być gromadzony, fermentowany i przechowywany w pomieszczeniach inwentarskich lub na płytach gnojowych ze ścianami bocznymi.

Podłogi pomieszczeń inwentarskich I płyty gnojowe powinny być zabezpieczone przed przenikaniem wycieków do gruntu i zaopatrzone w instalacje odprowadzające wycieki do szczelnych zbiorników na gnojówkę i wodę gnojową;

Nawozy mineralne należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach, w zamkniętych magazynach lub przynajmniej pod dachem. Wysokość stosu opakowań zawierających saletrę amonową i nawozy saletrzane nie może przekraczać 4 worków.

Nawozy dostarczane luzem powinny być przechowywane w magazynach lub pod zadaszeniem:


• dopuszcza się składowanie tych nawozów w pryzmach uformowanych na nieprzepuszczalnym podłożu pod przykryciem z materiału wodoszczelnego


• pryzmy nie mogą być zakładane na spadkach terenu oraz w strefach ochrony pośredniej I strefach wrażliwych wód,


•nie dopuszcza się składowania w pryzmach saletry amonowej i nawozów zawierających azotan amonowy w ilości, która odpowiada zawartości azotu całkowitego powyżej 28%.

[Ustawa o nawozach i nawożeniu z dnia 26 lipca 2000 r. (Dz.U. z 2000 r., nr 89, poz. 991) wraz z aktami wykonawczymi
Rozp. Ministra Rolnictwa i RW z dnia 1 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania. (Dz.U.01.60.616)
Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. (Dz.U.03.4.44)]

4. ŚRODKI OCHRONY ROŚLIN

Wolno stosować tylko środki ochrony roślin dopuszczone do obrotu przepisami o ochronie roślin uprawnych lub o rolnictwie ekologicznym (wykaz jest ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski").

Zabiegi chemicznej ochrony roślin powinny być wykonywane atestowanymi opryskiwaczami, przez osoby posiadające aktualne zaświadczenie o przeszkoleniu w tym zakresie lub sprzętem ręcznym.

Środki ochrony roślin na terenie otwartym należy stosować jeżeli miejsce stosowania środka ochrony roślin jest oddalone co najmniej 5 m od dróg publicznych i co najmniej 20 m od budynków mieszkalnych i zabudowań inwentarskich, pasiek, upraw zielarskich, ogrodów działkowych, rezerwatów przyrody, wód powierzchniowych oraz od granicy wewnętrznego terenu ochrony strefy pośredniej źródeł i ujęć wody, przy kierunku wiatru w stronę tych obiektów.

Środki ochrony roślin należy stosować wyłącznie do celów określonych w etykiecie-instrukcji stosowania.

[Ustawa o ochronie roślin uprawnych z dnia 12 lipca 1995 r. (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 171, poz. 1398)]

5. GOSPODAROWANIE NA UŻYTKACH ZIELONYCH

Obowiązuje zakaz wypalania roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie oczeretów i trzcin.
Zakaz dotyczy również miedz, rowów, zeschłych traw oraz ściernisk i słomy.

Gospodarowanie na użytkach zielonych nie powinno powodować zagrożenia zanieczyszczeniem poprzez nadmierny wypas.

[Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079)
Ustawa Prawo Wodne z 18 lipca 2001(Dz.U. z 2001 r., Nr 115, poz. 1229)
Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. (Dz.U.03.4.44)]

6. OCHRONA SIEDLISK

Wypełnienie obowiazków na obszarach objętych ochroną prawną, wynikajacych z Ustawy o ochronie przyrody.

[Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079)]

7. UTRZYMANIE CZYSTOŚCI I PORZĄDKU

Rolnicy zobowiązani są do utrzymania czystości i porządku na terenie gospodarstwa oraz do posiadania urządzenia do gromadzenia odpadów bytowych wytworzonych na terenie gospodarstwa.
[Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z 13 września 1996 r. (Dz.U.96.132.622) ]

8. OCHRONA GLEBY

Obowiązek utrzymywania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń melioracji szczegółowych ciąży na właścicielu gruntów, na których znajdują się te urządzenia.
[Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995 r.
Rozp Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. (Dz.U.03.4.44)]
Rolnicy sa zobowiązani do utrzymania na stokach o nachyleniu powyżej 12° (20%) użyktów zielonych.

9. OCHRONA WODY

Ścieki komunalne nie mogą być odprowadzane bezpośrednio do wód powierzchniowych lub do ziemi.

[Ustawa Prawo Wodne z 18 lipca 2001(Dz.U. z 2001 r., Nr 115, poz. 1229)]


Opracowanie „Załączniki do Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich”, sierpień 2003